Menu
legendica
A+ A A-

Odnosi Crne Gore i Evropske unije

Odnosi između Crne Gore i EU u Procesu stabilizacije i pridruživanja (PSP) uspostavljeni su jula 2001. Na Solunskom samitu 2003. potvrđena je evropska perspektiva država Zapadnog Balkana, a u julu iste godine uspostavljen je Unaprijeđeni stalni dijalog kao forma redovnih konsultacija Crne Gore i EU.

Nakon referenduma o nezavisnosti Crne Gore i proglašenja nezavisnosti u crnogorskoj Skupštini, Savjet EU izjavio je da će dalje razvijati odnose sa Crnom Gorom kao nezavisnom i suverenom državom. Uslijedila su bilateralna priznanja nezavisne Crne Gore država članica EU.

Crna Gora je 15. decembra 2008. podnijela zahtjev za članstvo u Evropskoj uniji. Savjet Evropske unije uputio je 23. aprila 2009. zahtjev Evropskoj komisiji da pripremi mišljenje o crnogorskom zahtjevu za članstvo., Nakon toga, Crna Gora je 22. jula 2009. dobila Upitnik EK koji je sadržao pitanja iz svih oblasti pravnih tekovina EU, na osnovu kojeg je EK izradila mišljenje i dala preporuku Savjetu EU da dodijeli Crnoj Gori status kandidata.

 


Upitnik EK

Evropski komesar za proširenje Oli Ren je 22. jula 2009. u Podgorici predao predsjedniku Vlade Milu Đukanoviću Upitnik koji je obuhvatio 2178 pitanja na 368 strana.

Predsjednik Vlade CG M. Đukanović predao je 9. XII 2009. u Briselu komesaru za proširenje EU O. Renu odgovore na Upitnik EK. Odgovori na Upitnik EK sastavljeni su u 12 knjiga na 4.433 strane.

Direktorat za proširenje Evropske unije dostavio je Ministarstvu za evropske integracije 1. marta 2010. novi set od 673 dodatna pitanja na odgovore iz Upitnika EK. Crnogorska administracija je uspješno završila proceduru oko izrade odgovora na set dodatnh pitanja i predala ih Evropskoj komisiji u predviđenom roku, 12. aprila 2010. Dodatna pitanja su se odnosila na dopunske informacije i pojašnjenja na odgovore u svim poglavljima osim 12. (bezbijednost hrane, veterinarska i fitosanitarna politika).

 


Vizna liberalizacija

Savjet ministara Evropske unije je 30. novembra 2009. donio odluku o ukidanju viza za Crnu, Goru, Makedoniju i Srbiju. Odluka je stupila na snagu 19. decembra 2009, čime je građanima ovih država mogućeno da bez viza putuju u svih 25 članica koje pripadaju Šengen zoni, ali i u tri zemlje koje nijesu dio EU (Island, Norveška i Švajcarska). Ovo je konačan rezultat procesa koji je pokrenut u maju 2008. godine. Ukidanje viznog režima zahtijevalo je ispunjavanje ključnih odredbi u oblasti vladavine prava, izdavanja putničkih dokumenata i bezbjednosti granica.

Ova odluka je od istorijskog značaja za građane Crne Gore jer je omogućila da, poslije gotovo dvije decenije, mogu slobodno putovati u EU.

U skladu sa preporukama Savjeta EU, Crna Gora je nastavila da ispunjava obaveze koje proizilaze iz procesa vizne liberalizacije, kao što su izgradnja kapaciteta u oblasti primjene zakona (uključujući zaštitu podataka o ličnosti), iznalaženje rješenja za raseljena lica i uspostavljanje zakonskog antidiskriminatornog okvira.


Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju

Crna Gora je 15. oktobra 2007. u Luksemburgu potpisala Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju čime je uspostavila prvi ugovorni odnos s Evropskom unijom. Na temelju Sporazuma, Crna Gora je uspješno razvila institucionalni politički dijalog s EU koji se odvija kroz uspostavljene zajedničke strukture za praćenje sprovođenja preuzetih obaveza.

Nakon okončane ratifikacije u svim državama članicama EU, Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) s Crnom Gorom je stupio na snagu 1. maja 2010. Proces potvrđivanja je trajao dvije godine i sedam mjeseci od dana potpisivanja, a u međuvremenu se primjenjivao Privremeni sporazum, koji se odnosio na trgovinu i s trgovinom povezana pitanja koja su u nadležnosti EK.

SSP je međunarodni ugovor između države potpisnice i Evropske unije koji uspostavlja pravni okvir za uzajamnu saradnju i postepeno približavanje evropskim standardima. Stupanje na snagu SSP-a označio je ulazak u novu fazu integracije, koja sad i formalno obavezuje Crnu Goru na usklađivanje svog zakonodavstva s pravnim tekovinama EU, kao i na usklađivanje stavova i politika u svim oblastima saradnje. Kvalitet sprovođenja SSP je bio jedan od kriterijuma za dobijanje pozitivnog Mišljenja EK, ali i za sticanje statusa kandidata, otpočinjanje pregovora, kao i za dinamiku procesa pristupanja EU.

Institucionalni okvir za saradnju između EU i Crne Gore se odvija kroz sljedeća zajednička tijela:

  1. Savjeta za stabilizaciju i pridruživanje, koji će nadzirati primjenu i sprovođenje SSP,
  2. Odbora za stabilizaciju i pridruživanje, koji će pomagati rad Savjeta,
  3. Sedam Pododbora,
  4. Parlamentarnog odbora za stabilizaciju i pridruživanje.

 


Mišljenje Evropske komisije

Evropska komisija je 9. novembra 2010. objavila Mišljenje u kojem je preporučila Savjetu da dodijeli Crnoj Gori status zemlje kandidata.

U Mišljenju EK je navedeno da Komisija smatra da bi pregovore za pristupanje EU trebalo otvoriti sa Crnom Gorom čim ostvari potreban stepen usaglašenosti sa kriterijumima za članstvo i to posebno sa Kopenhagenskim političkim kriterijumima koji zahtijevaju stabilnost institicija koje garantuju vladavinu prava. Crna Gora se ohrabruje da nastavi sa svojim konstruktivnim angažovanjem u regionalnoj saradnji i jačanju bilateralnih odnosa sa susjednim zemljama, kao i sa poboljšanjem administrativnih kapaciteta.

Zasnovano na pozitivnom Mišljenju, Evropski savjet je na sjednici 17. decembra 2010. odlučio da Crnoj Gori dodijeli status kandidata za članstvo u EU.

 


Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU (NPI) za period 2008. – 2012.

Potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, Crna Gora je preuzela obavezu usklađivanja crnogorskog zakonodavstva s pravnom tekovinom EU (član 72 SSP). U želji da se Crna Gora, a prvenstveno državna uprava, blagovremeno počne pripremati za nove izazove, zadatke i obaveze, aktivnosti za koncipiranje programa u Vladi Crne Gore inicirane su znatno prije potpisivanja SSP-a. Naime, na sjednici održanoj 21. juna 2007. godine, Vlada je odlučila da pripremi Nacionalni program za integraciju Crne Gore u EU (NPI), za period od 2008-2012. godine. NPI predstavlja nacionalni plan za usklađivanje s pravnom tekovinom EU ali i osnovu za reformske aktivnosti i izradu godišnjih programa rada Vlade.


 Program pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji (PPCG)

Program pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji (PPCG) je sveobuhvatan strategijski dokument koji pruža prikaz trenutnog stanja u državi i definiše obim i dinamiku reformi koje su potrebne za dalje prilagođavanje Crne Gore pravnom poretku Evropske unije. PPCG predstavlja efikasan model prikupljanja podataka, izvještavanja i planiranja koji omogućava brže i operativnije praćenje, koordinaciju i sagledavanje stanja aktivnosti svih učesnika u pregovaračkom procesu. Dokument je pripremljen u formi tabelarnog prikaza 33 pregovaračka poglavlja i sadrži sljedeće: uvod u poglavlje, strategijski okvir (status i planovi), zakonodavni okvir (status i program usklađivanja s pravnom tekovinom EU), kao i administrativne kapacitete. Budući da se pravna tekovina Evropske unije konstantno mijenja i razvija, Program pristupanja se godišnje revidira i prilagođava promjenama u okviru procesa razvoja prava EU. Ovakav pristup odabran je iz razloga temeljne pripreme za članstvo u EU i jasnijeg pregleda naših obaveza u oblasti evropske integracije.

Program pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji za period 2016-2018 usvojen je na sjednici Vlade 21. I 2016. Dokument predstavlja drugu reviziju izvornog dokumenta, odnosno, Program pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji za period 2014-2018. usvojenog 26. XII 2013. Prva revizija Programa pristupanja izvršena je krajem 2014. i, s tim u vezi, Program pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji za period 2015-2018 usvojen je na sjednici Vlade 25. II 2015.

Program pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji za period 2016-2018 je ključan za pregovarački proces, jer se radi o vremenskom periodu tokom kojeg se očekuje intenzivirane aktivnosti na otvaranju preostalih poglavlja i zatvaranju većeg broja pregovaračkih poglavlja. Ovim dokumentom postiže se i održava odgovarajuća dinamika u najzahtjevnijoj fazi evropske integracije Crne Gore.

Od usvajanja prvog Programa pristupanja usvojeno je ukupno 10 kvartalnih izvještaja o realizaciji obaveza iz PPCG-a. U 2014. godini stepen realizacije je iznosio 51%, da bi u 2015, kao rezultat bolje koordinacije, veće angažovanosti i prepoznavanja konkretnih zahtjeva procesa evropske integracije, stepen realizacije porastao i na nivou godine iznosio 88%.

Na osnovu člana 40 Poslovnika Vlade Crne Gore propisana je obaveza obrađivača da uz predlog zakona, drugog propisa ili opšteg akta, Ministarstvu vanjskih poslova i evropskih integracija dostavi obrazac usklađenosti (Izjavu o usklađenosti propisa Crne Gore s pravnom tekovinom EU potpisanu od strane obrađivača, s pratećom Tabelom usklađenosti). Obrazac usklađenosti je sastavni dio mišljenja o usklađenosti predloga propisa s pravnom tekovinom EU.

Od 2012. godine, kada su otvoreni pregovori s EU, Generalni direktorat za evropske poslove u MVPEI, odnosno Direkcija za usklađivanje s pravnom tekovinom Evropske unije, dala je mišljenja o usklađenosti na ukupno 706 propisa, od čega na zakone 412, a na podzakonske akte 294:

* 2012: ukupno 167 mišljenja (89 na zakonske, a 78 na podzakonske akte)

* 2013: ukupno 207 mišljenja (117 na zakonske, a 90 na podzakonske akte)

* 2014: ukupno 163 mišljenja (105 na zakonske, a 58 na podzakonske akte)

* 2015: ukupno 169 mišljenja (101 na zakonske, a 68 na podzakonske akte)

nazad na vrh