Menu
legendica

Najčešća pitanja - IPA

IPA

Instrument pretpristupne podrške (Instrument for Pre-Accession Assistance-IPA) je zamišljen kao sveobuhvatna podrška procesu evropske integracije kroz obezbjeđivanje tehničke, stručne i finansijske podrške zemljama kandidatima i potencijalnim kandidatima za članstvo u EU.

IPA u fokusu ima dva glavna prioriteta i to:

- Pomoć zemljama u ispunjavanju političkih i ekonomskih kriterijuma koji se odnose na usvajanje pravne tekovine EU, kao i izgradnju administrativnih kapaciteta i jačanje pravosuđa;
- Pomoć zemljama u procesu priprema za korišćenje strukturnih i kohezionih fondova EU nakon pristupanja Evropskoj uniji.

Podrška treba da doprinese naporima zemalja kandidata i potencijalnih kandidata u cilju jačanja demokratskih institucija i vladavine prava, reforme državne uprave, reforme privrede, poštovanja ljudskih i manjinskih prava, promocije rodne ravnopravnosti, jačanja civilnog društva, unapređenja regionalne saradnje, kao i dostizanja održivog razvoja i smanjenja siromaštva.

Cjelokupno planiranje Evropske komisije, kako na strategijskom tako i finansijskom nivou, odvija se na sedmogodišnjem nivou. Osnovna odlika Ipe I za period 2007-2013 je da se podrška sprovodi kroz 5 komponenti, i to: 1. Podrška tranziciji i izgradnji institucija; 2. Prekogranična saradnja; 3. Regionalni razvoj; 4. Razvoj ljudskih resursa; i 5. Poljoprivreda i ruralni razvoj.

Kada je u pitanju IPA II za period 2014-2020 u narednih 7 godina mijenja se fokus na način da sada, umjesto komponenti, IPA pruža podršku u definisanim sektorima. Evropska komisija će u narednih sedam godina podržati akcije u sektorima koji su blisko povezani sa Strategijom proširenja, i to: 1. Demokratija i upravljanje; 2. Vladavina prava i temeljna prava; 3. Životna sredina; 4. Saobraćaj; 5. Konkurentnost i inovacije; 6. Zapošljavanje, socijalna politika i razvoj ljudskih resursa; 7. Poljoprivreda i ruralni razvoj i 8. Prekogranična i teritorijalna saradnja.

Mijenja se i struktura koja će se baviti programiranjem, te će stoga „Akcije" (što je novi termin za „Projekte") biti usmjerene na oblasti u kojima se jasno definisani zajednički cilj može ostvariti koz istovremeno djelovanje više partnera.

Dakle, najvažnija novina je strategijski fokus, koji bi trebalo da osigura efikasnost, održivost i usmjerenost na rezultatima. Konačno, veći značaj će biti posvećen mjerenju učinka, te će na taj način moći da se procijeni do koje mjere su postignuti očekivani rezultati.

Direktni korisnici sredstava iz Ipe su institucije neprofitnog karaktera, kao što su ministarstva i organi državne uprave, opštine, nevladine organizacije, asocijacije i udruženja, univerziteti, škole, bolnice, institucije kulture, istraživački centri, itd. Dosadašnje iskustvo korišćenja fondova je pokazalo da su sprovodene aktivnosti doprinijele ne samo jačanju kapaciteta institucija i usaglašavanju zakonodavstva, već i konkretnim rezultatima u različitim oblastima od značaja za život građana. Dakle, krajnji korisnici dostupnih sredstava su građani Crne Gore.

Dosadašnja dostupna sredstva su, u najvećoj mjeri, iskorištena za podršku usklađivanja zakonodavstva, daljoj zaštiti životne sredine, unapređenju saobraćaja, jačanja oblasti pravde i unutrašnjih poslova, reforme javne uprave, socijalnog razvoja, ljudskih prava, poljoprivrede i ruralnog razvoja, kao i za prekogranične i transnacionalne projekte saradnje. U narednih sedam godina podrška će biti usmjerena na osam identifikovanih sektora.

Crna Gora koristi sredstva iz Instrumenta pretpristupne podrške (IPA) od 2007. godine. Tokom proteklih sedam godina, institucije i organizacije u Crnoj Gori su, kroz snaženje saradnje i razvoj vještina i praktičkih znanja, unaprijedile svoje sposobnosti za ispunjavanje obaveza iz procesa pristupanja.

Ovo nije bio jednostavan zadatak, naročito imajući u vidu složenost instrumenta i procedura. Međutim, važno je naglasiti da smo uspjeli da, kroz projekte i programe, isplaniramo utrošak svih raspoloživih sredstava, te da nije zabilježen nijedan slučaj nenamjenskog utroška sredstava.
Evropska komisija je dodijelila Crnoj Gori 245 miliona eura bespovratne finansijske podrške, za finansijski period 2007-2013, za svih pet komponenti Ipe, odnosno u prosjeku oko 35 miliona eura godišnje.

Znanje i iskustvo koje stičemo u sprovođenju projekata predstavlja dobru i temeljnu osnovu za uspješnu realizaciju budućih projekata.

Tabelarni prikaz stanja po programskim godinama:

tabela FAQ


* Alokacije za 2012 i 2013 uključuju ukupne sume za ove godine, tj. iznose iz Nacionalnog programa za 2012 i 2013, Nacionalne programe za 2012 i 2013 dio 2 i dodatak na Nacionalni program 2013.

Programi prekogranične saradnje su instrument Evropske unije za pružanje podrške saradnji institucija i organizacija u pograničnim oblastima susjednih država. Sprovođenjem ovih programa stvaraju se lični kontakti i veze među ljudima s obje strane granice, što predstavlja dobar osnov za dalju saradnju i razvoj. Takođe, stiče se dragocjeno iskustvo u korišćenju fondova Evropske unije. Cilj je unapređenje dobrosusjedskih odnosa, saradnje među ljudima, zajednicama i institucijama, s ciljem održivog razvoja, stabilnosti i prosperiteta u zajedničkom interesu stanovnika s obje strane granice.

Crna Gora, Kroz II komponentu Ipe, učestvuje u osam programa, i to pet bilateralnih programa (s Albanijom, Bosnom i Hercegovinom, Hrvatskom, Kosovom i Srbijom); IPA Jadranskom prekograničnom programu (IPA Adriatic CBC) i dva transnacionalna programa - Jugoistočna Evropa (SEE) i Mediteranski program (MED).

Kroz ove programe finansiraju se mali infrastrukturni projekti, te projekti u oblasti ekonomske saradnje, zaštite životne sredine, turizma, poljoprivrede, kulture, obrazovanja, zapošljavanja, socijalne kohezije itd. Sredstva su bespovratna uz obavezu korisnika da sufinansira 15% od ukupne vrijednosti projekta. Sredstva se dodjeljuju putem javnih poziva.

U okviru finansijske perspektive 2014-2020, Crna Gora će učestvovati u devet prekograničnih i transnacionalnih programa:

• četiri bilateralna programa (s Albanijom, Bosnom i Hercegovinom, Kosovom i Srbijom);
• dva trilateralna programa (Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora i Italija – Albanija – Crna Gora);
• tri transnacionalna programa (Dunavskom, Mediteranskom i Jadransko-jonskom programu).

Programi Unije (European Union Programmes) predstavljaju zajedničke aktivnosti u cilju unapređenja saradnje između država članica EU, u oblastima koje se tiču zajedničkih politika. Iako prvenstveno namjenjeni državama članicama, određeni programi dostupni su u okviru pretpristupne podrške i državama koje se nalaze u procesu evropske integracije. Kroz učešće, države u pretpristupnoj fazi imaju priliku da se upoznaju s modalitetima saradnje u sektorskim politikama EU i iskoriste dostupnu podršku za realizaciju nacionalnih i međunarodnih projekata.

Za Crnu Goru učešće u Programima Unije predstavlja značajan korak u ispunjavanju kriterijuma za pristupanje EU u oblastima nauke, kulture, obrazovanja, zapošljavanja, preduzetništva i inovacija. Programi Unije omogućavaju aktivno učešće državnih institucija i ustanova, privatnog sektora, nevladinih organizacija i institucija civilnog društva, čime se dodatno snaži njihova uloga u procesu pristupanja EU. Pored toga učešće u ovim programima podstiče institucije da u narednom periodu ulože napore za dodatno unapređenje i očuvanje administrativnih kapaciteta i održavanje kontakata i unapređenje saradnje unutar EU mreža, uspostavljenih kroz učešće u Programima Unije.

Crna Gora je u periodu 2007-2013 učestvovala u sedam Programa Unije za koje je finansijska podrška za plaćanje dijela godišnjeg učešća obezbijeđena iz sredstava Instrumenta pretpristupne podrške (IPA), i to :Sedmi okvirni program EU za istraživanje, tehnološki razvoj i ogledne aktivnosti 2007-2013; Okvirni program za preduzetništvo i inovacije; Program podrške ICT politici; Kultura 2013; Carine 2013; Evropa za građane; Program cjeloživotnog učenja.

Programi Unije u kojima će Crna Gora učestvovati u periodu 2014-2020, za koje će biti obezbjeđena finansijska podrška iz Ipe su: Horizont 2020; Kreativna Evropa; Erasmus +; Cosme; Evropa za građane; Evropski program za zapošljavanje i socijalne inovacije (EaSI); Carine 2020; Fiskalis 2020.