Menu
legendica
A+ A A-

Istorijat PSP-a

Evropska unija je tokom devedesetih godina nastojala da pronađe odgovarajuću dugoročnu spoljnopolitičku strategiju za razvijanje političkih, ekonomskih i institucionalnih odnosa s državama Jugoistočne Europe.

U maju 1999. godine Evropska komisija je predložila usvajanje dugoročne politike Evropske unije za države regiona koje dotad nisu bile uključene u neki drugi mehanizam institucionalizacije odnosa s EU (Republiku Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Republiku Hrvatsku, Republiku Makedoniju i Saveznu Republiku Jugoslaviju), pod nazivom Proces stabilizacije i pridruživanja za Jugoistočnu Evropu (PSP), kojom se mijenja, odnosno produbljuje i nadopunjuje, dotadašnja politika prema tom dijelu Evrope. Nova politika, kao vrhunac u institucionalnom približavanju Evropskoj uniji, predviđa zaključivanje sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, kojim države stiču status pridružene članice Evropske unije, status identičan onom koji su prijašnje države kandidati za punopravno članstvo u EU stekle stupanjem na snagu njihovih sporazuma o pridruživanju. Uz ostvarenu mogućnost napredovanja prema članstvu u EU, ova nova vrsta ugovornog odnosa s EU ima za cilj stabilizaciju država Jugoistočne Evrope putem:

  1. njihovog pridruživanja evropskoj integraciji,
  2. razvoja postojećih ekonomskih i trgovinskih odnosa s EU i između tih država,
  3. povećane pomoći za demokratizaciju, razvoj civilnog društva, obrazovanje i izgradnju institucija,
  4. korištenja mogućnosti za saradnju u raznim područjima, uključujući pravosuđe i unutrašnje poslove, i
  5. razvoja političkog dijaloga, uključujući politički dijalog na regionalnoj osnovi.

S obzirom na velike razlike između pojedinih država, predviđeno je da sporazumi o stabilizaciji i pridruživanju, uprkos identičnoj osnovnoj strukturi, budu vrlo precizno prilagođeni političkim, ekonomskim i drugim okolnostima u svakoj pojedinoj zemlji.

Na sastanku Evropskog savjeta u Kelnu, od 3. do 4. juna 1999. godine, potvrđena je spremnost Evropske unije za pružanje ohrabrenja državama Jugoistočne Evrope za potpunu integraciju u njene strukture i članstvo u EU na osnovu Ugovora o Evropskoj uniji i ispunjavanja kriterijuma utvrđenih na Evropskom savjetu u Kopenhagenu u junu 1993. godine i Evropskom savjetu u Madridu 1995. godine. Evropski savjet je na sastanku u Santa Maria da Feiri, od 19. do 20. juna 2000. godine, otišao i korak dalje zaključivši da su sve države uključene u Proces stabilizacije i pridruživanja potencijalni kandidati za članstvo u EU, kao i da je cilj EU što potpunija integracija država Jugoistočne Evrope u političku i ekonomsku maticu Evrope.

Na Zagrebačkom sastanku na vrhu, održanom 24. novembra 2000. godine, na kome su se okupili predsjednici država ili vlada članica EU i država obuhvaćenih PSP-om, zajednički je potvrđeno da je PSP put koji vodi prema članstvu u Evropskoj uniji.

Evropski savjet je usvojio "Solunski program za Zapadni Balkan: Kretanje prema Evropskoj integraciji" (Solunska agenda), u Solunu 21. juna 2003, kojim je predviđeno uvođenje čitavog niza novih instrumenata i oblika saradnje između EU i PSP država zasnovanih na instrumentima i iskustvima iz procesa proširenja.

Proces stabilizacije i pridruživanja od samog početka je imao za cilj da bude instrument koji će državama iz regiona pomoći da izgrade i održe stabilne demokratske institucije, osigura vladavinu prava i stvori održive, otvorene i napredne ekonomije. PSP je i bilateralni i regionalni proces, koji uspostavlja veze između svake pojedine države i EU i podstiče regionalnu saradnju među državama PSP-a, ali i njihovu saradnju sa susjedima. Posebnu ulogu u tome ima i Pakt o stabilnosti za Jugoistočnu Evropu, kao pomoćni i dopunski mehanizam za stabilnost regiona. To se posebno ogleda kroz pojačane kontakte i redovne konsultacije Evropskog savjeta, Pakta o stabilnosti i država regiona. PSP ima fleksibilne instrumente, prilagodljive potrebama i posebnim uslovima svake zemlje, kako bi se omogućio napredak brzinom usklađenom sa sposobnostima pojedine zemlje da ispuni predviđene obaveze.

nazad na vrh