Tuberkuloza nije bolest koja je ostala u prošlosti. Tokom 2025. godine u Crnoj Gori prijavljeno je 45 slučajeva, dok je širom svijeta od ove bolesti oboljelo oko 10,7 miliona ljudi.
Za dijagnostiku tuberkuloze u Crnoj Gori zadužena je Mikrobiološka laboratorija Specijalne bolnice „Dr Jovan Bulajić“ u Brezoviku – jedina u zemlji koja se bavi dijagnostikom tuberkuloze i mikobakterioza.
Iza laboratorijskih vrata, međutim, nema brzih odgovora. Od uzorka do konačne dijagnoze vodi složen proces u kojem vrijeme i preciznost imaju podjednako važnu ulogu.
„To je jedan složen, jako dugotrajan proces, u kome koristimo i neke brze metode, molekularne brze metode, koje, u suštini, ne ubrzavaju cijelu dijagnozu, ali daju za jedan kratak period vremena korisnu informaciju i ljekaru koji liječi pacijenta o uvođenju terapije“, objašnjava dr Stevan Lučić, specijalista mikrobiologije.
U prostoru u kojem se svakodnevno radi sa potencijalno zaraznim materijalom, nije važna samo tačnost rezultata. Važno je i kako se uzorak kreće, gdje se obrađuje, šta se sa njim dešava nakon obrade i koliko je čitav taj put bezbjedan za ljude koji u laboratoriji rade.
Upravo tu je rekonstrukcija, realizovana uz podršku Evropske unije, donijela najveću promjenu. Rekonstrukcija i opremanje mikrobiološke laboratorije u Brezoviku realizovani su uz podršku Evropske unije kroz CAP 2018 IPA II. Vrijednost projekta iznosila je oko 360.000 eura, a obuhvatio je adaptaciju prostora i opremanje laboratorije u cilju unapređenja biozaštite i biosigurnosti u dijagnostici tuberkuloze.
„U fokusu rekonstrukcije bilo je podizanje nivoa biozaštite. Cijeli projekat usmjerili smo na, praktično, prvo fizičku separaciju laboratorije od ostalog dijela prostorija u zgradi, pri čemu laboratorija nije izolovana, nego je ostala normalna, kontrolisana komunikacija. Izdvojili smo posebne kompartmane u okviru laboratorije da bi se upravo kontrolisao biorizik“, kaže Lučić.
Jedan od tih prostora lako je prepoznati – na vratima stoji znak za biološku opasnost. Tu se radi sa potencijalno zaraznim materijalima i bakterijskim kulturama, uz odgovarajuću ventilaciju i prostor za sterilizaciju zaraznog otpada. I upravo tu počinje put jednog uzorka kroz laboratoriju.
„Materijal koji se ispituje ulazi u laboratoriju kroz ulazna vrata, zapakovan adekvatno, dolazi do manipulacije, obrade i ostalog što se radi u mikrobiologiji, u prostoriji za zarazni materijal. Zatim se sve odbacuje, odnosno steriliše u dijelu za sterilizaciju, tako da je bezbjedno. Znači, to je jedan zaokružen dio za rad sa zaraznim materijalom“, objašnjava Lučić.
Rekonstrukcijom je obezbijeđen i prostor za uvođenje molekularne dijagnostike, bez koje, kako kaže Lučić, nema savremene dijagnoze tuberkuloze. Razdvajanjem prostora omogućeno je i da se različite procedure istog procesa odvijaju istovremeno, kao i da se čitav proces lakše prati i eventualni problem preciznije locira.
Zidovi, vrata, ventilacija i odvojene prostorije možda su ono što se prvo vidi. Njihov pravi značaj, ipak, mjeri se onim što se ne vidi – rizikom koji je manji.
„Jako puno. Praktično, jedva smo čekali rekonstrukciju. Godinama smo to čekali. Upravo zbog kontrole biorizika, zbog veće sigurnosti laboratorijskog osoblja na radu i zbog manjeg rizika širenja infekcije, kako u laboratoriji, tako i na prostorije van laboratorije. To je izuzetno važno kod tuberkuloze“, kaže Lučić.