Naslovnica Poglavlje 2. Sloboda kretanja radnika

Poglavlje 2. Sloboda kretanja radnika

O čemu se pregovara?

Pravnom tekovinom za ovo poglavlje omogućava se građanima jedne države članice EU da rade u drugoj državi članici. Odnos prema tzv. radnicima migrantima EU mora biti isti kao prema domaćim radnicima kada su u pitanju uslovi rada, socijalne i poreske olakšice.

Sloboda kretanja radnika se svrstava među temeljne principe Evropske unije i jedno je od četiri slobode unutrašnjeg tržišta. Slobodno kretanje radnika je povezano s nizom pitanja, kao što su sloboda kretanja i boravka tokom zaposlenja u drugoj državi članici, kao i sa svim granama socijalnog osiguranja (penzijsko osiguranje, zdravstveno osiguranje, osiguranje za slučaj nezaposlenosti i pravo na porodična primanja). To osnovno pravo radnika je utvrđeno članom 45. UFEU-a, uz slobodno kretanje robe, kapitala i usluga na evropskom jedinstvenom tržištu. Podrazumijeva ukidanje svakog oblika diskriminacije na temelju državljanstva u vezi sa zapošljavanjem, platom i ostalim uslovima rada i zaposlenja. Osim toga, tim članom je predviđeno i pravo radnika iz EU da prihvati ponudu za posao, da se slobodno kreće unutar zemlje, da boravi u njoj u svrhu zaposlenja i da pod određenim uslovima ostane i nakon toga.

Opštim načelima koja se odnose na pristup tržištu rada osigurava se nediskriminatorni odnos (na osnovu nacionalnosti, boravišta ili jezika) radnika koji su, u skladu sa zakonom, zaposleni u zemlji koja nije njihova zemlja porijekla. Određena prava takođe se odnose i na članove porodice radnika. Opšte načelo uključuje i osiguranje dodatnih penzijskih prava zaposlenih i samozaposlenih lica koja se kreću unutar Zajednice. Države članice takođe učestvuju u sistemu EURES (Evropske službe za zapošljavanje) kojim se omogućava bliža saradnja nacionalnih službi za zapošljavanje u cilju razmjene informacija o mogućnostima za zapošljavanje. Ova oblast pravne tekovine EU takođe podrazumijeva mehanizam koordinacije nacionalnih propisa o socijalnom osiguranju za osigurana lica i njihove članove porodice koji se kreću iz jedne države članice u drugu.

Podoblasti?

Pregovaračko poglavlje 2. Sloboda kretanja radnika obuhvata podoblasti: pristup tržištu radaEURESkoordinacija sistema socijalne sigurnosti i Evropska kartica zdravstvenog osiguranja.

1. Prema odredbama pravne tekovine EU, radnik koji se seli u drugu državu članicu ima određena prava. Ta prava podrazumijevaju:

• pravo na rad bez radne dozvole (osim radnika iz novih država članica koje su obuhvaćene prelaznim periodom);
• jednakost postupanja u zapošljavanju kao s državljanima članice u kojoj se rad obavlja;
• pravo na jednaku socijalnu sigurnost kakvu imaju i državljani članice u kojoj se radnik zapošljava;
• pravo članova porodice da se pridruže radniku i da primaju porodičnu naknadu;
• potpuna koordinacija sistema socijalne sigurnosti (pravo na penziju i doprinosi za socijalnu sigurnost);
• uzajamno priznavanje kvalifikacija.

Cilj navedenih prava je i u podsticanju mobilnosti radne snage između država članica EU, što je važan faktor ostvarivanja unutrašnjeg tržišta. Uprkos garantovanim pravima, radnu snagu u EU karakteriše mala prostorna i profesionalna pokretljivost.

Prema tome, zajamčena sloboda kretanja rad¬nika i stručnjaka u EU nije iskorištena u velikoj mjeri. Kako nizak stepen mobilnosti radne snage u EU ima negativne posljedice na privredni rast, zaposlenost i stručnu osposobljenost radne snage, svjesna ovog problema, EU nastoji da ukloni pomenute prepreke različitim mjerama koje imaju za cilj poboljšanje stanja zaposlenosti i podsticanje mobilnosti radne snage.

2. EURES je mreža zavoda za zapošljavanje u partnerstvu s Evropskom komisijom (zemlje evropskog ekonomskog prostora plus Švajcarska).

EURES mreža je pokrenuta 1993. godine i instrument je poboljšanja mobilnosti odnosno prostorne i profesionalne pokretljivosti radne snage na evropskom tržištu rada. Svrha EURES-a je pružanje informacija, savjetovanja i usluga posredovanja kako za poslodavce tako i za one koji traže posao, ali i svim građanima koji se interesuju za princip slobodnog kretanja ljudi. Ulaskom Crne Gore u EU crnogorski Zavod za zapošljavanje postaće dio evropske mreže javnih službi za zapošljavanje (EURES) i crnogorskim građanima biće dostupna usluga posredovanja pri zapošljavanju u drugim članicama EU.

EURES ima i važnu ulogu u pružanju posebnih informacija i olakšavanju smještaja na radno mjesto u korist poslodavaca i pograničnih radnika u evropskim prekograničnim regijama.

EURES u praksi pruža svoje usluge putem portala i putem mreže od oko 1 000 EURES-ovih savjetnika koji su u svakodnevnom kontaktu s onima koji traže posao i poslodavcima širom Europe.

3. Pravo slobode kretanja radnika dopunjeno je Sistemom za koordinaciju sistema socijalne sigurnosti, tj. pravom radnika migranata i onih koje oni izdržavaju da steknu, kumuliraju ili prenesu doprinose socijalne sigurnosti, kao i da dobiju isplatu ovih doprinosa.

Pravila o koordinaciji sistema socijalne sigurnosti ne zamjenjuju nacionalne sisteme jedinstvenim evropskim sistemom. Sve države imaju pravo odlučiti ko može biti osiguran u skladu s njihovim zakonodavstvom, koji su doprinosi osigurani i pod kojim uslovima, dok EU sa druge strane pruža zajednička pravila kojima se štite prava iz socijalne sigurnosti dok se građani država članica kreću unutar Evrope.

4. Evropska kartica zdravstvenog osiguranja (EKZO) je besplatna kartica koja omogućava državljanima EU da, tokom privremenog boravka u bilo kojoj državi članici EU, Islandu, Lihtenštajnu, Norveškoj i Švajcarskoj, koriste medicinski nužne zdravstvene usluge prema istim uslovima i po istoj cijeni (besplatno u nekim zemljama), kakvu imaju osobe osigurane u toj zemlji.

Važno je naglasiti da Evropska kartica zdravstvenog osiguranja nije alternative putnom osiguranju, ne pokriva troškove u slučaju putovanja s isključivim ciljem medicinskog liječenja i ne predstavlja garanciju za besplatnu uslugu.

Kada je otvoreno poglavlje?

Poglavlje 2 – Sloboda kretanja radnika zvanično je otvoreno 11. decembra 2017. godine na Međuvladinoj konferenciji u Briselu.

Mjerila za zatvaranje?

U Zajedničkoj poziciji Evropske unije određeno je mjerilo za privremeno zatvaranje poglavlja 2 koje glasi: Crna Gora treba da pokaže da ima adekvatne strukture i kapacitete za pravilno sprovođenje pravne tekovine u dijelu slobode kretanja radnika do pristupanja Evropskoj uniji.

Institucije /organizacije koje učestvuju u pregovaračkoj grupi?

Pregovarač za poglavlje 2, kao i šef Radne grupe su iz Ministarstva rada i socijalnog staranja, dok se kontakt osoba za Radnu grupu bira iz Kancelarije za evropske integracije.

Pored predstavnika Ministarstva rada i socijalnog starnja, članovi Radne grupe su predstavnici sljedećih organa i organizacija: Ministarstva finansija, Ministarstva prosvjete, Ministarstvo javne uprave, Uprave policije, Uprave za inspekcijske poslove, Kancelarije za evropske integracije, Zavoda za zapošljavanje Crne Gore, Fonda za zdravstveno osiguranje, Fonda penzijskog i invalidskog osiguranja Crne Gore, Komisije za tržište kapitala, Saveza sindikata Crne Gore, Unije slobodnih sindikata Crne Gore, Unije poslodavaca Crne Gore, Privredne komore Crne Gore i Montenegro Biznis Alijanse.

Poglavlje 1 - Radna grupa

Ljiljana Simović

Pregovarač

Vukica Jelić

Šef RG

Melita Rastoder Ljaić

Sekretar RG

Radna grupa je formirana u aprilu 2013. Pregovaračica za ovo poglavlje je Ljiljana Simović, generalna direktorica Direktorata za evropske integracije, programiranje i implementaciju EU fondova u Ministarstvu rada i socijalnog staranja, šefica radne grupe je Vukica Jelić, državna sekretarka u Ministarstvu rada i socijlnog staranja. Kontakt osoba za radnu grupu je Melita Rastoder Ljaić šefica Grupe u Odsjeku za pristupanje EU iz Kancelarije za evropske integracije.

Radnu grupu čine 29 člana (18 iz državnih institucija i 11 iz civilnog sektora).

 

Dokumenta

POGLAVLJE 2 - PRESS

Lista predstavnika NVO koji su predloženi za člana/icu Radne grupe za pregovaračko poglavlje 2...

0
Na osnovu člana 8 Uredbe o izboru predstavnika nevladinih organizacija u radna tijela državne uprave i sprovođenju javne rasprave u pripremi zakona i strategija...

Javni poziv NVO za predlaganje predstavnika/ce za člana/icu Radne grupe za  pregovaračko poglavlje 2...

0
Imajući u vidu donošenje nove Uredbe o organizaciji i načinu rada državne uprave („Službeni list CG“, broj 118/20) i kadrovske promjene do kojih je,...

Socijalna politika, obrazovanje i informatičko društvo važne oblasti za građane

0
Područja koje pokriva Pododbor za inovacije, ljudske resurse, informatičko društvo i socijalnu politiku između Crne Gore i Evropske unije veoma su važne za crnogorske...