Naslovnica Poglavlje 26. Obrazovanje i kultura

Poglavlje 26. Obrazovanje i kultura

O čemu se pregovara?

Obrazovanje i kultura su i društveni proizvodi i društveni procesi jer, s jedne strane, proističu iz društva, a s druge strane su njegova determinanta, uslov njegovog opstanka i razvoja. Obrazovanje i kultura imaju taj kapacitet da oblikuju ljude i njihove sposobnosti i perspektive što dalje utiče na opsege njihovog djelovanja, rada i ukupno, života. Dok je funkcija klasičnog obrazovnog i kulturnog sistema prenošenje kulturnog nasljeđa na nove generacije, u društvu koje se neprestano mijenja i teži da opstane u modernim svjetskim tokovima, cilj obrazovanja i kulture jeste priprema mladog čovjeka za izazove koji ga očekuju. Dakle, obrazovanje i kultura u savremenim društvima su zapravo agent pozitivne i aktivne društvene promjene.

Podoblasti?

Poglavlje 26 obuhvata oblast obrazovanja i obuke, mlade i sport, kulturu, pristup obrazovanju, programe i druge EU instrumente. Ove oblasti su u nadležnosti zemalja članica koje ih sprovode u duhu saradnje i poštovanja preporuka u ovoj oblasti.

Obrazovanje i obuke: Oblast obrazovanja i obuke obuhvata modalitete, razvoj i aktuelni strateški okvir saradnje zemalja EU, ključne inicijative otvorene metode koordinacije (OMC) i strateške ciljeve evropskog okvira saradnje u oblastima obrazovanja i obuke ET 2020. Prioritet ovog okvira je Princip cjeloživotnog učenja i mobilnosti koji će se promovisati kroz program Erasmus+. Ovaj program naslijedio je program za obrazovanje u kojima je Crna Gora do sada učestvovala – Tempus, Erasmus Mundus i Program za cjeloživotno učenje, program Mladi u akciji, kao i program Žan Mone koji podstiče upoznavanje s procesom evropske integracije u svim oblastima kroz kreiranje nastave i istraživanja u oblasti evropske integracije u i izvan Evropske zajednice, zadržavajući principe svih dosadašnjih programa. Crna Gora je dio Erasmus programa od 2014. godine. i učešće u ovom programu omogućilo je dalji nastavak reformi u sistemu visokog obrazovanja, snaženje ljudskih resursa za učešće u EU programima, povezivanje sa renomiranim EU institucijama, kroz veliki broj projekata izgradnje kapaciteta.

Program Erasmus+ nastaviće da promoviše međunarodnu dimenziju aktivnosti, višejezičnost, ravnopravnost i inkluzivni pristup obrazovanju.

Omladinska politika: EU Strategija za mlade (2019-2027) je osmišljena u cilju stvaranja jednakih mogućnosti obrazovanja i učešća na tržištu rada za mlade ljude širom Evrope, kao i podsticanja da postanu aktivni građani društva. Strategija se sprovodi kroz saradnju sa zemljama članicama, strukturirani dijalog, omladinski rad i promoviše proaktivno učešće mladih u svim strukturama evropskog društva, povećanje njihove mobilnosti i interakcije kroz podršku razmjena, inicijativa i aktivnosti u polju djelovanja mladih.

Kultura u EU: Iako je glavni adut Evrope u bogatstvu različitih kultura, odnosno jezika, književnosti, pozorišta, filma, plesa, umjetnosti, arhitekture određenih država ili regiona, EU ponosno ističe zajedničko kulturno nasljeđe. Crna Gora učestvuje u programu Kreativna Evropa 2014-2020 koji objedinjava dosadašnje programe Kultura 2007-2013, MEDIA i MEDIA MUNDUS. U fokusu ovog programa je pospješivanje privredne i društvene uloge kulture i kreativnih industrija kroz sufinansiranje projektnih aktivnosti, dok su specifični ciljevi očuvanje kulturnog i lingvističkog diverziteta u Evropi, jačanje finansijskih kapaciteta i konkurentnosti kulturnih i kreativnih sektora i promovisanje transnacionalne cirkulacije radova i mobilnosti kulturnih stvaralaca.

Kada je poglavlje otvoreno i privremeno zatvoreno?

Poglavlje 26 – Obrazovanje i kultura otvoreno je i privremeno zatvoreno 15. aprila 2013. godine na Međuvladinoj konferenciji u Briselu, bez mjerila za otvaranje i zatvaranje poglavlja.

Institucije /organizacije koje učestvuju u pregovaračkoj grupi?

Ministarstvo prosvjete je nadležno za planiranje, implementaciju i reviziju obrazovne politike u Crnoj Gori. Kreiranje obrazovne politike uključuje saradnju svih relevatnih aktera koji su posredno ili neposredno odgovorni za obrazovanje, kao što su nadležna ministarstva, nevladine organizacije i druge institucije, među kojima su: Agenicja za kontrolu i obezbjeđenje kvaliteta u visokom obrazovanju, Nacionalni savjet za obrazovanje, Savjet za visoko obrazovanje i Savjet za kvalifikacije; Odbor za opšte obrazovanje, Odbor za stručno obrazovanje i Odbor za obrazovanje odraslih kao tijela Nacionalnog savjeta koji su zasnovani na principu socijalnog partnerstva; Centar za stručno obrazovanje, Ispitni centar Zavod za udžbenike i nastavna sredstva i Uprava za mlade.

Ministarstvo kulture je nadležno za kreiranje i sprovođenje kulturne politike. Nacionalni program razvoja kulture 2016 – 2020 predstavlja dugoročnu projekciju reformi kulturne politike Crne Gore i obuhvata kulturnu politiku Evropske unije, Ujedinjenih nacija, UNESCO-a i Savjeta Evrope. Vlada Crne Gore osnovala je Nacionalni savjet za kulturu koji prati stanje u određenim oblastima i aktivnostima na polju kulture i pomaže razvoj i implementaciju zakona koji se tiču kulture.

Ministarstvo sporta i mladih je nadležno za implementaciju Strategije za mlade 2019-2027.

Osim već pomenutih ministarstava, u radnoj grupi su i predstavnici Kancelarije za evropske integracije, Ispitnog centra Crne Gore, Zavoda za zapošljavanje Crne Gore, Zavoda za školstvo, Odbora za evropske integracije u Skupštini Crne Gore, Unije poslodavaca Crne Gore, Privredne komore Crne Gore, Sindikata prosvjete Crne Gore, Saveza sindikata Crne Gore, Univerziteta Crne Gore, Univerziteta Donja Gorica, Univerziteta Mediteran, Studentskog parlamenta Univerziteta Crne Gore, Narodnom muzeju Crne Gore, Centralne narodne biblioteke „Đurđe Crnojević“, Centru savremene umjetnosti Crne Gore, Crnogorske kinoteke, Nevladine organizacije Centar za demokratsku tranziciju, Nevladine organizacije Crveni krst Cetinje, Nevladine organizacije Crnogorska književna zadruga, Nevladine organizacije Centar za građansko obrazovanje i Nevladine organizacije Tolerancija.

Koja je korist za Crnu Goru od ovog poglavlja?

Aktivno uključivanje naše zemlje u okvir obrazovne politike EU, obezbjeđuje mogućnost cjeloživotnog učenja; dugoročnu mobilnost; kvalitet i efikasnost obrazovanja i obuke; povećanje kvaliteta i efikasnosti obrazovanja; osposobljavanje u skladu s novim zahtjevima savremenog društva; kreiranje visokokvalitetnog obrazovanja dostupnog svakom pojedincu u skladu s njegovim potencijalom; poboljšanje uspjeha studenata i njihovih kompetencija zasnovanih na primijenjenom i praktičnom znanju; poboljšanje školske infrastrukture, profesionalnog znanja i kompetencija nastavnika; razvijanje sistema praćenja i unapređenja kvaliteta obrazovanja u školama; poboljšanje kvaliteta udžbenika i nastavnih sredstava; jačanje partnerstva roditelja, institucija i lokalne zajednice; poboljšanje kvaliteta života svakog pojedinca; obezbjeđenje jednakosti i socijalne uključenosti; ekonomski i demokratski razvoj; dostupnost obrazovanja i osposobljavanja svima u pogledu cjeloživotnog učenja, bržeg zapošljavanja, napretka u karijeri, mobilnosti stanovništva i društvene jednakosti; otvaranje društva i države prema svijetu na polju obrazovanja i kulture u cilju bržeg povezivanja rada i društva. Konačno, Crna Gora ulaskom u Evropsku uniju obezbjeđuje svojim građanima pravo na slobodno kretanje, rad i život na prostoru Evropske unije.

Cilj Crne Gore je da do dana ulaska u EU osnuje Agenciju za programe EU kako bi unaprijedila kvalitet u obrazovanju i pospješila kvalitet na svim nivoima. Kontinuirano se radi na ispunjavanju ciljeva Strategije Evropa 2020, posebno onih koji se odnose na povećanje obuhvata djece predškolskim vaspitanjem, bolju usklađenost obrazovanja i potreba tržišta rada i jačanju internacionalizacije. Za oblast sporta, koji će, takođe, biti obuhvaćen u programu Erasmus+, prioritet je saradnja i umrežavanje organizacija za sport i podrška projektima koji na indirektan način mogu da doprinesu ublažavanju društvenih i ekonomskih aspekata fizičke neaktivnosti.

Poglavlje 26 - Radna grupa

Anđelko Lojpur

Pregovarač

Mubera Kurpejović

Šef RG

Vanja Banović

Sekretar RG

Radna grupa je formirana u julu 2012. Pregovarač za ovo poglavlje je Anđelko Lojpur, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta Crne Gore, šefica radne grupe je Mubera Kurpejović, generalna direktorica Direktorata za visoko obrazovanje u Ministarstvu prosvjete. Kontakt osoba za radnu grupu je Vanja Banović iz Kancelarije za evropske integracije.

Radnu grupu čini 33 član (12 iz državnih institucija i 21 iz civilnog sektora).

Evropska unija poštuje očuvanje nacionalne, regionalne, kulturne i jezičke raznolikosti, kao i suverenitet obrazovne politike država članica, ali naglašava i podstiče saradnju između država članica. EU preduzima konkretne mjere kako bi obrazovanje postalo dio strategije zapošljavanja i kako bi EU postala svjetski centar znanja. Evropska unija promoviše očuvanje kulturnih dobara s evropskim vrijednostima, pruža podršku ljudima iz oblasti kulture za život i rad u drugim evropskim državama, podstiče slobodne cirkulacije kulturnih i umjetničkih proizvoda i djela širom Evropske unije i stimuliše dijalog među različitim kulturama.

Dokumenta

POGLAVLJE 26 - PRESS

Lista predstavnika NVO koji su predloženi za člana/icu...

0
Na osnovu člana 8 Uredbe o izboru predstavnika nevladinih organizacija u radna tijela državne uprave i sprovođenju javne rasprave u pripremi zakona i strategija...

Pandemija koronavirusa pokazala značaj digitalizacije, inovacija, obrazovanja, informacionog...

0
Izazovi koje je donijela pandemija koronavirusa, pokazali su rastući značaj digitalizacije, inovacija, obrazovanja, informacionog društva, medija i zaštite prava radnika za izgradnju države po...

Sjutra jedanaest sastanak Pododbora za inovacije, ljudske resurse,...

0
Jedanaesti sastanak Pododbora za inovacije, ljudske resurse, informatičko društvo i socijalnu politiku između Crne Gore i Evropske komisije, održaće se sjutra, 8. oktobra 2021. Uslijed epidemioloških...