Sliv Skadarskog jezera, koji dijele Crna Gora i Albanija, uvršten je u Svjetsku mrežu rezervata biosfere UNESCO-a u okviru Programa Čovjek i biosfera, čime je ostvareno jedno od najznačajnijih međunarodnih priznanja za zaštitu prirode i održivi razvoj u regionu.
Ovaj uspjeh rezultat je projekta „Sliv Skadarskog jezera – prekogranični rezervat biosfere“, finansiranog kroz IPA Program prekogranične saradnje Crna Gora – Albanija. Projekat je realizovan u periodu od februara 2023. do jula 2025. godine, uz ukupnu vrijednost od 453.096 eura, od čega je Evropska unija obezbijedila 385.131 euro bespovratne podrške.
Projekat je sproveo EDEN Centar iz Albanije kao vodeći partner, u saradnji sa organizacijom EnvPro iz Crne Gore, Nacionalnom agencijom za zaštićena područja Albanije i Javnim preduzećem za nacionalne parkove Crne Gore. Njegov osnovni cilj bio je stvaranje uslova za zajedničku nominaciju sliva Skadarskog jezera za UNESCO prekogranični rezervat biosfere, uz unapređenje zaštite biodiverziteta, ekološkog monitoringa i institucionalne saradnje između dvije države.
Tokom realizacije projekta izrađena je stručna dokumentacija neophodna za nominaciju, sprovedena istraživanja javnog mnjenja i organizovane brojne konsultacije sa institucijama, stručnjacima, organizacijama civilnog društva i lokalnim zajednicama. Formirane su tematske radne grupe u obje zemlje, održane nacionalne i prekogranične radionice, te razvijeni planovi monitoringa, edukacije i komunikacije sa javnošću.
Poseban doprinos projekta ogleda se u jačanju kapaciteta za zaštitu prirode kroz nabavku opreme za monitoring i unapređenje sistema praćenja stanja ekosistema. Kroz inkluzivan proces u kojem je učestvovalo više od 200 predstavnika institucija i zainteresovanih strana, pripremljena su i UNESCO-u dostavljena tri nominaciona dosijea – dva nacionalna i jedan zajednički prekogranični.
Proglašenje sliva Skadarskog jezera UNESCO rezervatom biosfere potvrđuje značaj evropske teritorijalne saradnje i pokazuje kako podrška Evropske unije doprinosi ostvarivanju konkretnih rezultata u oblasti zaštite životne sredine, održivog razvoja i jačanja dobrosusjedskih odnosa. Istovremeno, ovo priznanje dodatno afirmiše evropske vrijednosti saradnje, zajedničkog upravljanja prirodnim resursima i uključivanja lokalnih zajednica u procese razvoja.
Uvrštavanje sliva Skadarskog jezera u UNESCO mrežu predstavlja važan korak ka međunarodnoj afirmaciji jednog od najvrijednijih prirodnih područja jugoistočne Evrope. Istovremeno, ovaj rezultat potvrđuje uspješnost IPA programa prekogranične saradnje kao instrumenta evropske teritorijalne saradnje i doprinosi ostvarivanju ciljeva evropskih integracija kroz jačanje dobrosusjedskih odnosa, održivi razvoj i zajedničko upravljanje prirodnim resursima.
„Uvrštavanje sliva Skadarskog jezera u UNESCO-ovu Svjetsku mrežu rezervata biosfere izuzetno je značajno međunarodno priznanje za Crnu Goru i Albaniju, ali i snažna potvrda da evropska saradnja mijenja naše zajednice nabolje. Ovaj uspjeh pokazuje da se kroz partnerstvo, odgovorno upravljanje prirodnim resursima i zajedničku viziju mogu ostvariti rezultati koji imaju trajnu vrijednost. To je nasljeđe koje ostavljamo budućim generacijama i potvrda da zajedničkim djelovanjem možemo ostvariti ciljeve od posebnog značaja za prirodu, naše građane i cijeli region“, kazala je ministarka evropskih poslova Maida Gorčević.
Ministarstvo evropskih poslova, kroz Direkciju za bilateralne prekogranične programe, nastaviće da pruža podršku inicijativama koje povezuju zajednice s obje strane granice i doprinose održivom razvoju, zaštiti životne sredine i jačanju evropskih vrijednosti uz saradnju u regionu.
Autorka: Nada Pejović, Ministarstvo evropskih poslova
Ovaj tekst objavljen je u 18. broju časopisa Eurokaz.