Preventivna zdravstvena zaštita, kroz poboljšanje pristupa i kvaliteta usluga reproduktivnog zdravlja igra važnu ulogu u očuvanju javnog zdravlja.
Važnost prevencije prepoznale su ustanove i organizacije iz Crne Gore, koje su uz pomoć EU sredstava realizovale projekte CARES i CARES 2 (Prekogranične akcije u sektoru reproduktivnog zdravstva) s ciljem unapređenja kvaliteta preventivne zaštite u sektoru reproduktivnog zdravstva. Projekti, u vrijednosti od 646,217.94 eura, su realizovani u okviru programa prekogranične saradnje Crna Gora – Kosovo.
Ove projekte je u Crnoj Gori sprovela nevladina organizacija Fondacija za razvoj sjevera Crne Gore (FORS Montenegro) s ciljem da doprinese podizanju svijesti i poboljšanju pristupa i kvaliteta usluga reproduktivnog zdravlja u programskim oblastima, posebno među socijalno ugroženim grupama, dok je partner sa kosovske strane ECMI Kosovo – Evropski Centar za Manjinska Pitanja.
U periodu od 2019. do 2023. godine, kroz oba projekta su organizovane obuke za medicinsko osoblje i nabavka vrijedne opreme za domove zdravlja u opštinama Andrijevica, Bar, Berane, Bijelo Polje, Gusinje, Petnjica, Plav, Kolašin, Mojkovac, Rožaje, Podgorica i Ulcinj. Nabavljeni su kolposkopi, aparati za ultrazvuk, autoklavi, kardiotokografija, za diagonstifikovanje raka grlića materice i raka dojke. Uz to, kroz projekte je realizovana kampanja organizovanih preventivnih pregleda i sprovedena su istraživanja o stepenu informisanosti, znanju i navikama u vezi sa reproduktivnim zdravljem žena iz ciljanog regiona.
Organizovano je i sprovođenje 500 besplatnih preventivnih pregleda kao i prekogranična konferencija na temu poboljšanja reproduktivnog zdravlja. Na ovu temu organizovana su predavanja u lokalnim zajednicama i predavanja za srednjoškolce.
Iz NVO FORS Montenegro su, tokom sprovođenja projekata, ukazali na značaj edukacije građanki o važnosti obavljanja redovnih preventivnih pregleda s ciljem preveniranja i borbe protiv karcinoma dojke i grlića materice.
Istakli su da preventivni pregledi omogućavaju da se neka zdravstvena stanja uoče na vrijeme, što poboljšava tok liječenja, a nekada i spašava ljudski život, dok savremena oprema olakšava rad medicinskog kadra i doprinosi unapređenju dijagnostike i liječenja pacijenata.
Činjenica je da se u regionu svi suočavamo sa istim ili sličnim izazovima, ne samo na polju zdravstva nego u mnogim oblastima. Upravo prekogranični projekti saradnje omogućavaju da zajedničkim snagama, kroz razmjenu znanja, iskustva i resursa, prevaziđemo probleme i dođemo do najboljih rješenja na dobrobit građana i građanki.
Iako su projekti završeni krajem 2023. godine, nabavljena oprema se i dalje koristi, a rezultati projekta su i dalje vidljivi. Kroz sprovođenje projekata, poboljšana je sposobnost zdravstvenih centara i kvaliteta usluga u sektoru reproduktivnog zdravlja u 12 crnogorskih opština. Vidljivo je i poboljšanje pristupa i kvaliteta usluga reproduktivnog zdravlja za socijalno ugrožene grupe, dok je svijest o važnosti zaštite reproduktivnog zdravlja značajno podignuta, posebno među socijalno ugroženim grupama.
Autor: Miloš Damjanović, Ministarstvo evropskih poslova
Ovaj tekst objavljen je u 17. broju časopisa Eurokaz.