Menu
legendica
A+ A A-

Crnogorska nauka nakon tri godine od zatvaranja poglavlja 25. bilježi pozitivan trend

Crnogorska nauka nakon tri godine od zatvaranja poglavlja 25. bilježi pozitivan trend

Crna Gora je 18. decembra 2012. godine, na Međuvladinoj Konferenciji u Briselu, otvorila i privremeno zatvorila Poglavlje 25 „Nauka i istraživanje”. Bilo je ovo prvo poglavlje koje je Crna Gora otvorila i privremeno zatvorila od početka pregovora sa Evropskom unijom 29. juna 2012. godine.

Od tada pa do danas, za protekle tri godine, Crna Gora je učinila mnogo na planu nauke i istraživanja. O tome posebno svjedoči pristupanje EU Okvirnom programu za istraživanje i inovacije „Horizont 2020“ (2014-2020) 1. jula 2014, potpisivanjem Međunarodnog ugovora o pristupanju, čime je crnogorskoj naučno-istraživačkoj zajednici omogućeno da ravnopravno sa kolegama iz zemalja EU učestvuje u projektima koji se finansiraju iz evropskih fondova vrijednih 77 milijardi eura.

Za mlade crnogorske naučnike, ovo predstavlja novu šansu da pokažu i razvijaju svoje potencijale van granica Crne Gore, da u sklopu brojnih međunarodnih projekata uspostave intenzivnu saradnju, ojačaju kapacitete, iskoriste brojne mogućnosti u ovoj oblasti, kako bi promovisali napredak nauke i razvoj crnogorskog drustvo.

Crna Gora je takođe postala punopravna članica još jednog značajnog Evropskog programa za nauku i tehnologiju - COST, 12. maja 2015. godine u Stokholmu. COST podržava umrežavanje istraživača kroz naučne i tehnološke mreže, koje su otvorene: za sve oblasti nauka (uključujući interdisciplinarne), za nove i originalne ideje (inovativne), partnere (javne i privatne, velike i male), istraživače u svim fazama karijere (mlade i starije istraživače). Za period trajanja Horizonta 2020, COST posebno ima za cilj da doprinese jačanju evropskih istraživačkih i inovacionih kapaciteta. Njegove ključne karakteristike u Horizontu 2020 su: podržavanje izvrsnosti, otvorenost i inkluzija, podržavanje novih ideja i razmjena znanja.

Crnogorski istraživači imaju mogućnost da postanu COST eksperti i daju doprinos u evaluaciji predloga COST akcija, kao i da učestvuju u ocjenjivanju rezultata COST akcija, po njihovom završetku. Mladim istraživačima iz Crne Gore u COST akcijama, posebno se nudi mogućnost usavršavanja na trening školama i kratkoročnim naučnim posjetama institucijama zemalja članica COST-a. Od sada, biće omogućeno i organizovanje sastanaka, radionica i trening škola u Crnoj Gori, što do sada nije bio slučaj. COST akcije su komplementarne sa aktivnostima koje Crna Gora sprovodi u Horizontu 2020 - dokazano je da su konzorcijumi koji su formirani u COST-u, bili početna stepenica za uspješnu pripremu predloga projekata za Sedmi okvirni program za istraživanje, kao i Horizont 2020.

Crna Gora je, kroz aktivnosti Ministarstva nauke, ojačala i saradnju sa Evropskom organizacijom za nuklearna istraživanja (CERN), kroz učešće studenata na Studentskoj ljetnjoj školi CERN 2015, program za profesore srednjih škola. U međuvremenu, potpisan je i novi Okvirni program za saradnju Crne Gore sa Međunarodnom agencijom za atomsku energiju (IAEA) za period 2014-2020 godina kojim su nauke i istraživanje definisani kao jedan od prioriteta u saradnji. Aktivno smo uključeni u proces izrade novog Programskog okvira za saradnju Crne Gore i Ujedinjenih nacija (UNDAF) za period 2017-2021. godina, u dijelu aktivnosti koja se odnose na razvoj ekonomije, kroz jačanje veza akademske zajednice i privrede, što je opet jedan od tri cilja definisana u Strategiji naučno-istraživačke djelatnosti Crne Gore 2012-2016.

Kroz učešće u Programu za tržišno orjentisana preduzeća (EUREKA), takođe se daje doprinos razvoju ovoga cilja. Uspostavljanje prvog inpulsnog centra “Tehnopolis” u Nikšiću, kao preteče Tehnoparka, kao i uspostavljanje prvog Centra izvrsnosti u bioinformatici BIO-ICT još jednom potvrđuje opredjeljenje ka ispunjenju ove, ne samo nacionalne, već i evropske politike u oblasti nauke i istraživanja. Na regionalnom planu saradnje u oblasti nauke i tehnologije, Crna Gora je potpisnica Regionalna istraživačko-razvojna Strategija za inovacije kao i potpisnica Ugovora o uspostavljanju Centra za istraživanje i inovacije Zapadnog Balkana. Aktivno se realizuju projekti iz NATO Programa “Nauka za mir i bezbjednost”, a crnogorskim istraživačkim institucijama obezbijeđeno je i finansiranje aktivnosti kroz predpristupne fondove (IPA).

U periodu od zatvaranja Poglavlja, Crna Gora je ojačala i svoju bilateralnu saradnju u oblasti nauke i istraživanja; broj potpisanih sporazuma sa drugim zemljama, među kojima su i NR Kina, Republika Austrija, Republika Italija je 14 i zahvaljujući toj saradnji crnogorski naučnici zajedno sa kolegama iz inostranstva realizuju ukupno 172 naučno-istraživačka bilateralna projekta.

Evropska unija poklanja posebnu pažnju nauci i istraživanju, jer ova oblast predstavlja jedan od najznačajnijih elemenata razvoja svake države. Znanje, kao najznačajniji intelektualni resurs, vremenom sve više dobija na važnosti, a uspostavljanje stabilnog naučnog sistema postaje osnova modernog društva i pokretač unapređenja životnog standarda.

Svojom strategijom i programima, EU je obezbijedila kvalitetne uslove za razvoj naučnoistraživačke djelatnosti, što zahvaljujući temeljnom naučnom pristupu i inovacijama pogoduje ekonomskom rastu. Zatvaranjem Poglavlja 25 “Nauka I istraživanje” Crna Gora je pokazala da je ispunila sve pretpostavke u ovoj oblasti, uskladila svoje politike u nauci I istraživanju sa evropskim ali se i obavezala na stalni napredak u ovoj oblasti, radi svoje naučne zajednice te prosperiteta države I društva.

Ministarstvo nauke

nazad na vrh